حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
81
خواص الأشياء ( فارسى )
باب نهم در حبوبات حبّ اياره : دماغ از فضولى بلغم پاك كند و صرع و سكته و درد چشم را نافع بود ؛ صنعت آن : ايارهء فيقرا يك درم ، تربد سفيد يك درم ، حبّ النّيل و غاريقون از هريك نيم درم ، تخم حنظل و نمك هندى از هريك دانگى و نيم ، انيسون نيم درم ، كوفته ، به آب رازيانه بسرشند و حبّ سازند . اين جمله يك شربت است . حبّ صبر : مفاصل و نقرس و فالج و لقوه را نافع بود و معده از اخلاط پاك كند ؛ صنعت آن : صبر اسقوطرى مثقالى ، تربد سفيد درمى و نيم ، حبّ النّيل و غاريقون جوف خراشيده به روغن بادام چرب كرده از هريك نيم درم ، تخم حنظل و نمك هندى از هريك دانگى و نيم ، مقل و كتيرا و انيسون از هريك دانگى ، كوفته ، به آب كرفس حل كنند . آن كس كه اين حبّها و تراكيب و غيره سازد ، بايد [ بداند ] « 1 » كه هر چيز ، درجه و محل چگونه به كار مىبايد كرد . حبّ سورنجان : مفاصل و نقرس و عرق النّسا را نافع بود ؛ صنعت آن : صبر سقوطرى يك درم ، تربد سفيد و سورنجان از هريك درمى و نيم ، ماهى زهره درمى ، حبّ النّيل نيم درم ، كتيرا دانگى ، تخم حنظل و نمك هندى از هريك دانگى و نيم ، كوفته ، به آب كرفس حبّ سازند . حبّ شبيار : درد معده ببرد و قوّت باصره بدهد و تاريكى چشم زايل كند ؛ صنعت آن : صبر سقوطرى سه درم ، هليلهء زرد و ورق گل سرخ و مصطكى و تربد ابيض از هريك درمى ، سقمونيا و كتيرا نيم درم ، كوفته و بيخته حبّ بسازند . شربتى يك مثقال در وقت خواب فرو برند . حبّ قوقايا : حبّ جالينوس است . درد سر و درد چشم و فضلههاى عظيم غليظ از بدن بيرون آورد ؛ صنعت آن : صبر سقوطرى و عصارهء افسنتين و مصطكى از هريك مثقالى ، تخم حنظل و سقمونيا از هريك نيم درم ، كوفته و بيخته ، به آب كرفس حبّ سازند ، شربتى مثقالى .
--> ( 1 ) . به قياس افزوده شد .